JAK ZAKUPIĆ „PORADNIK NGO”?

Przedmiotem sprzedaży jest usługa prawna polegająca na przesłaniu egzemplarza publikacji „Poradnik NGO” (w formie pliku w formacie .pdf) autorstwa radców prawnych: Pawła Sliwowskiego i Michała Gniatkowskiego wraz z możliwością skorzystania z jednej porady prawnej ze strony Kancelarii Radcy Prawnego Michała Gniatkowskiego w zakresie prawa stowarzyszeń i fundacji, w wymiarze maksymalnie 1 godziny, w okresie 3 miesięcy od otrzymania Poradnika NGO.

Cena: 59,00 (pięćdziesiąt dziewięć) złotych brutto.

Zainteresowanych prosimy o dokonanie wpłaty w/w kwoty na rachunek bankowy Kancelarii Radcy Prawnego Michała Gniatkowskiego: BZ WBK SA nr 59 1090 1359 0000 0001 1381 9688. Tytuł „poradnik NGO”. Faktury wystawiamy w formie elektronicznej i przesyłamy e-mailem, po otrzymaniu płatności. Jeśli dane odbiorcy faktury mają być inne niż opis wpłacającego, prosimy o podanie dokładnych danych do wystawienia faktury. Dane do wystawienia faktury i zapytania prosimy kierować na adres: info@gniatkowski.com . Zachęcamy do możliwości skorzystania z załączonego formularza.

FORMULARZ ZAMÓWIENIA


Poradnik NGO

Stowarzyszenia, fundacje, kluby sportowe

Finanse, działalność pożytku publicznego, działalność gospodarcza, statuty i organizacja wewnętrzna

Od co najmniej kilkunastu lat obserwujemy stały wzrost ilości organizacji pozarządowych, dynamiki ich działania oraz ich społecznego znaczenia. Już sam fakt, że w świadomości społecznej zagościły takie pojęcia jak: „organizacja pozarządowa”, „NGO” („non-governmental organization”), „III-ci sektor” (jako sektor organizacji pozarządowych – odrębny od dwóch pozostałych sektorów, tj. administracji publicznej i biznesu, choć z nimi współpracujący) potwierdza prawdziwość tej tezy. O ile zasady działalności administracji publicznej są dość powszechnie znane, o ile dość dobrze wiadomo na czym polega prowadzenie działalności gospodarczej, to wokół zasad działania organizacji III-ego sektora istnieje wiele nieporozumień – zarówno po stronie osób angażujących się w działalność społeczną, jak i księgowych oraz prawników. Specyfika organizacji pozarządowych bywa również problematyczna dla sądów. Niniejsza publikacja jest efektem doświadczeń Michała Gniatkowskiego oraz Pawła Sliwowskiego (radców prawnych Kancelarii Gniatkowski) oraz setek pytań, które zostały im zadane. Poniżej przedstawiamy niektóre zagadnienia z dziedziny organizacji i działalności organizacji pozarządowych, naprzeciw których wychodzi Nasz Poradnik.

Poradnik NGO jest praktycznym kompendium wiedzy dotyczącym kwestii związanych z funkcjonowaniem stowarzyszeń i fundacji, a także niektórych innych organizacji zaliczanych do tzw. „trzeciego sektora”. Został on stworzony w oparciu o doświadczenia autorów zdobyte podczas obsługi prawnej takich podmiotów. Tym samym główny nacisk położony jest na zagadnienia praktyczne dotyczące NGOsów. Ponadto Poradnik zawiera liczne odniesienia do funkcjonowania NGOsów w „świecie sportu”, bowiem prawo sportowe i obsługa klubów sportowych jest jedną z dziedzin, w których Kancelaria Gniatkowski specjalizuje się. Nie oznacza to jednak, że tylko do takich podmiotów jest on skierowany. Spektrum poruszonych w nim kwestii jest szerokie i sprawia, że sięgnąć do niego mogą nie tylko organizacje pozarządowe, ale również biura rachunkowe prowadzące obsługę takich podmiotów, czy też organy nadzorujące i finansujące tego typu organizacje.

Poradnik jest skonstruowany w głównej mierze na zasadzie FAQ – często zadawanych pytań i odpowiedzi na nie.
Został podzielony na sześć rozdziałów:

  • Finanse;
  • Dotacje – konkursy, umowy, rozliczanie, etc.
  • Reprezentacja stowarzyszeń/fundacji, statuty, inne akty wewnętrzne;
  • Inne sprawy organizacyjne i podmiotowe;
  • Działalność pożytku publicznego, OPP;
  • Klub sportowy.

Każdy z rozdziałów zawiera dalsze podrozdziały, a do każdego z podrozdziałów przyporządkowanych jest kilka pytań i odpowiedzi.

W rozdziale I skupiliśmy się na zagadnieniach związanych z gospodarką finansową stowarzyszeń i fundacji. Poruszyliśmy w nim następujące tematy:

  • Wystawianie dokumentów księgowych typu rachunek przez organizacje nieprowadzące działalności gospodarczej. Problem ten wyłonił się w praktyce funkcjonowania uczniowskiego klubu sportowego (UKS), który rozważał wystawianie rachunków z tytułu pobierania wpisowego za udział w imprezach sportowych organizowanych przez ten klub. Przedstawiciele klubu mieli jednak obawę czy wystawienie rachunku będzie legalne i uzasadnione, w sytuacji gdy UKS nie prowadzi działalności gospodarczej. Jeśli jednak nie wystawić rachunku, to jak potwierdzić otrzymanie wpisowego? Dylemat jest realny, ale uważamy, że istnieją drogi jego rozwikłania;
  • Wynagrodzenie członków zarządu stowarzyszenia. Zagadnienie to budziło wątpliwości – tak co do samej legalności wynagradzania, jak i co do tytułu wynagrodzenia (za jakie czynności?) i trybu ustalania wynagrodzenia oraz sposobu podpisywania umowy. W ramach tego zagadnienia udzielamy odpowiedzi na pytania: czy członkowie zarządu stowarzyszenia mają prawo otrzymywać wynagrodzenie związane z pełnioną funkcją? Jakie muszą być spełnione warunki, aby mogli to wynagrodzenie pobierać? Ponadto omawiamy podstawę do wypłaty takiego wynagrodzenia, która ma znaczenie chociażby ze względu na „oskładkowanie” poborów członków zarządu;
  • Działalność gospodarcza NGOsów. Wiele organizacji pozarządowych nie ogranicza się do korzystania z darowizn, dotacji i składek członkowskich i postanawia podjąć działalność gospodarczą, wchodzą w ten sposób w rolę przedsiębiorców. Trzeba jednak wiedzieć, że nie wszystkie organizacje mogą prowadzić działalność gospodarczą (zależy to od rodzaju organizacji oraz treści jej statutu), a nawet jeśli jest to dopuszczalne, to istnieją ograniczenia co do sposobu rozporządzenia dochodem oraz co do rozdzielania działalności gospodarczej od działalności pożytku publicznego;
  • Pomoc publiczna. Nie każdy rodzaj wsparcia organizacji pozarządowej będzie neutralny z punktu widzenia przepisów (wywodzących się z prawa Unii Europejskiej) na temat reguł udzielania pomocy publicznej. Przepisy te mogą dotyczyć np. klubów sportowych, otrzymujących wsparcie ze strony lokalnego samorządu w formie np. preferencyjnych zasad korzystania z obiektów sportowych, otrzymywania zleceń na promocję miasta poprzez sport, pożyczki ze strony samorządu. Mogą też tym bardziej dotyczyć klubów sportowych, działających w formie spółek kapitałowych (które mogą działać jako spółki „non-profit”), w których dane miasto posiada udziały. Dlatego poruszyliśmy problemy związane z konsekwencjami otrzymania wsparcia ze strony władz publicznych, kwalifikowanego jako „pomoc publiczna”;
  • Stowarzyszenia i fundacje jako „instytucje obowiązane” w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu i praniu brudnych pieniędzy. Dość nikła jest świadomość obowiązywania takich przepisów. Zwłaszcza dla małych organizacji sama możliwość podlegania przepisom z obszaru bezpieczeństwa Państwa (w tym stosowania określonych procedur) wydaje się dość abstrakcyjna. Trudno się jednak dziwić się oczekiwaniu, że NGOsy (jako podmioty będące częstym adresatem darowizn) muszą zwracać uwagę na to, od kogo je otrzymują;
  • Odpowiedzialność za zobowiązania stowarzyszeń i fundacji. Utarło się przekonanie (powszechne zwłaszcza w świecie sportów drużynowych), że w razie problemów finansowych, wystarczy zlikwidować stowarzyszenie (w trybie procedury prawnej lub „de facto”) i założyć następne (zazwyczaj o bliźniaczo podobnej nazwie) by móc zapomnieć o długach i rozpocząć działalność z „czystą kartą”. Wierzyciele takich likwidowanych stowarzyszeń (w tym urzędy skarbowe) nie są jednak bezbronni i coraz częściej próbują dochodzić swoich roszczeń wobec osób zarządzających stowarzyszeniami (w ramach tzw. odpowiedzialności posiłkowej).

Rozdział II poradnika dotyczy kwestii związanych z dotacjami (konkursy, umowy, rozliczanie etc.). Dla większości NGOsów ma to niebagatelne znaczenie, bowiem dla znacznej ich części jest to podstawowe źródło finansowania. W tym rozdziale poruszyliśmy następujące tematy:

  • Przesunięcie pozycji z kosztorysu oferty pomiędzy poszczególnymi grupami wydatków. Wiadomo, że na etapie składania oferty oraz podpisywania umowy, organizacja raczej nie jest w stanie przewidzieć dokładnie wszelkich wydatków, jakie będzie ponosić na etapie realizacji zadania pożytku publicznego, a tym bardziej odpowiednio zaklasyfikować każdy rodzaj wydatku. Zadania obliczone na wiele miesięcy siłą rzeczy mają swoją „dynamikę”. Naturalnie pojawia się zatem temat „przesuwania” wydatków pomiędzy poszczególnymi pozycjami i wątpliwości co do dopuszczalności takich przesunięć;
  • Zajęcie dotacji w postępowaniu egzekucyjnym. Wierzytelność o wypłatę dotacji (np. wobec urzędu miasta) może niejednokrotnie wydawać się wierzycielowi zadłużonej organizacji jedynym sposobem na wyegzekwowanie długu. Z drugiej strony, przepisy prawa w określonym zakresie chronią pieniądze publiczne przed wykorzystaniem dla zaspokojenia długów prywatnej organizacji. Przepisy prawne nie są jednak w tej mierze „zero-jedynkowe”, a reguły dopuszczalności zajęcia dotacji w postępowaniu egzekucyjnym zależą od kilku czynników;
  • Zbycie sprzętu zakupionego z dotacji – często dotacja jest przeznaczana na zakup sprzętu sportowego. Pojawia się jednak wątpliwość – czy gdy okres wykonania umowy o udzielenie dotacji kończy się, to czy organizacja, będąca beneficjentem dotacji może bez żadnych ograniczeń sprzedać taki sprzęt i zachować sobie uzyskane w ten sposób środki?
  • Radny w zarządzie organizacji a dotacje z j.s.t. Zdarza się, że osoby zaangażowane w działalność społeczną III-ego sektora decydują się na „transfer” do I-ego sektora i w wyniku wyborów uzyskują mandat do rady miasta (gminy, powiatu). Pojawia się kwestia praktyczna: czy radny (jego współmałżonek) może być członkiem zarządu organizacji, która otrzymuje dotacje z budżetu j.s.t. w której organie uchwałodawczym ten radny zasiada? Samo otrzymywanie dotacji przez stowarzyszenie lub fundację, w którego władzach zasiada radny (jego współmałżonek) nie jest naruszeniem przepisów i nie prowadzi do wygaśnięcia mandatu. Niemniej jest to materia bardzo delikatna i często ocenna, stąd na tym tle mogą pojawić się liczne wątpliwości.
  • Niewątpliwe jest, że dla rozliczenia się z dotacji konieczne jest dokonanie zapłaty za sfinansowane przy użyciu dotacji usługi czy towary. Wątpliwości pojawiają się wtedy gdy zapłata zostanie dokonana po ustalonym w umowie dotacyjnej terminie;
  • Jeśli już dojdzie do wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem to pojawiają się pytania o konsekwencje takiej sytuacji dla tej organizacji: w kontekście konieczności zwrotu dotacji oraz kolejnych konkursów dotacyjnych;
  • W razie pojawienia się sytuacji problematycznych co do prawidłowości wykorzystania dotacji, warto jest wiedzieć jakie są uprawnienia kontrolne podmiotów udzielających dotacji;
  • Dostęp do informacji publicznej a procedury konkursowe. Przyznawanie dotacji wywołuje często emocje wśród zainteresowanych. Zdarzają się podejrzenia – o występowanie konfliktów interesów, brak przejrzystych zasad przyznawania dotacji, jak i  niewystarczającą transparentność działania komisji konkursowych. Pojawiają się konkretne pytania: czy przedstawiciel danej organizacji może brać udział w posiedzeniach komisji konkursowej? Czy może na nich zabierać głos? Czy ma dostęp do ofert innych organizacji? Pomocą jest tu ustawa o dostępie do informacji publicznej;
  • Możliwość zaskarżania do sądu administracyjnego wyników konkursów dotacyjnych (art. 27-28 u.o.s.). Przedstawiona tutaj została kwestia czy tego typu działania władz publicznych podlegają kognicji sądów administracyjnych. Wyrok WSA w Gliwicach uzyskany przez Kancelarię Gniatkowski dla jednego z jej klientów (klubu sportowego z południa Polski) daje na ww. pytanie odpowiedź pozytywną. Co więcej tezy zwarte w uzasadnieniu do przedmiotowego orzeczenia napawają sporym optymizmem i jednoznacznie przesądzają o braku dowolności przy gospodarowaniu środkami publicznym, a uchybienia w procedurze dotacyjnej mogą prowadzić do przywrócenia danej organizacji możliwości otrzymania dotacji. Nie stoi temu na przeszkodzie podpisanie umowy dotacyjnej;

W Rozdziale III skupiliśmy się na zagadnieniach związanych z reprezentacją stowarzyszeń lub fundacji, ich statutami oraz innymi aktami wewnętrznymi.
W jego ramach znalazły się następujące grupy tematyczne:

  • Prawidłowa reprezentacja stowarzyszeń. Zasady te bywają różne w zależności od tego, np. czy chodzi o zaciąganie zobowiązań majątkowych czy czynności niemajątkowe. Nowelizacja prawa o stowarzyszeniach wyróżniła (pod względem zasad reprezentacji stowarzyszenia) nową kategorię – umowy z członkami zarządu. W tym rozdziale Poradnika ponadto poruszono kwestie związane m. in. z tym, kto reprezentuje stowarzyszenie; przedstawione są zasady reprezentacji stowarzyszenia „zwykłego” oraz wyjaśnione jest czy dopuszczalny jest zarząd jednoosobowy w stowarzyszeniu i fundacji oraz jakie mogą być konsekwencje niewłaściwej reprezentacji stowarzyszenia przy zawieraniu umów;
  • Procedura zmian w statucie stowarzyszenia – doniosłe jest choćby zagadnienie czy zmiana statutu ma skutek od chwili uchwalenia czy dopiero od chwili rejestracji;
  • Staramy się przekonać, że warto jest robić „przegląd okresowy” statutu – nie tylko dla aktualizacji odniesień do często  zmieniających się aktów prawnych, zastosowania się do nowych przepisów, ale i dla otwarcia sobie nowych dróg działania i źródeł pozyskiwania finansowania (np. w drodze dotacji) poprzez odpowiednie sformułowanie statutowych celów działania;
  • Nie można też zapominać, że stowarzyszenie i fundacja, poza statutem, potrzebują dla swojego funkcjonowania przyjęcia innych aktów wewnętrznych (regulaminów, uchwał, itp.).

Rozdział IV dotyczy innych spraw organizacyjnych i podmiotowych. W tej części poradnika poruszono następujące tematy:

  • Niezgodne ze statutem wykluczenie ze stowarzyszenia, a możliwe kroki prawne. Można tu zapoznać się z takimi zagadnieniami jak: który akt powinien zawierać procedurę i przyczyny wykluczenia, jakie kroki prawne może podjąć „wykluczony”, wykluczenie a odwołanie z funkcji członka zarządu lub komisji rewizyjnej;
  • Stowarzyszenia „zwykłe” – ich status po nowelizacji przepisów tj. po 20 maja 2016 r. w kontekście: organizacji, możliwości zawierania umów, odpowiedzialności;
  • Stowarzyszenia/fundacje jako pracodawcy. Znajdą się tu odpowiedzi na pytania dotyczące możliwość bycia pracodawcą przez ww. podmioty i jakie są obowiązki związane z takim statusem;
  • Stowarzyszenie/fundacja organizujące wypoczynek dzieci i młodzieży, a obowiązek wpisu do rejestru organizatorów turystyki;
  • „Przekształcenia” stowarzyszeń i fundacji. Stowarzyszenia i fundacje nie mogą podlegać takim samym przekształceniom jak spółki. Nie oznacza to, że nie zdarzają się próby „przekształceń” (w znaczeniu potocznym). W tym miejscu analizujemy czy stowarzyszenie może połączyć się z innym, czy takie połączenie jest możliwe przy fundacjach, a także czy możliwe jest przeniesienie klubu sportowego z ewidencji prezydenta miasta (na prawach powiatu)/starosty do KRS-u;
  • Jednym z najczęściej zadawanych nam pytań jest: co lepiej wybrać dla prowadzenia działalności społecznej – stowarzyszenie czy fundację? Jakie są plusy i minusy obu typów organizacji? Oczywiście nie da się powiedzieć, że ogólnie stowarzyszenia są lepsze od fundacji lub na odwrót. Wszystko zależy od tego: ile osób zamierza organizacje prowadzić, czy ważniejszy jest aspekt społecznościowy, łatwość zarządzenia czy angażowane przez założycieli środki finansowe;
  • Mimo, że samo określenie „spółka sp. z o.o. non profit” wydaje się brzmieć nieco kuriozalnie to jednak prowadzenie takiej spółki jest prawnie możliwe. Takie spółki nadają się m.in. do prowadzenia klubów sportowych i łączenia działalności sportowej z typową działalnością gospodarczą. Jest to ciekawa opcja dla osób prowadzących działalność gospodarczą, zamierzających dodatkowo rozwijać swoje pasje sportowe. Klub sportowy w formie spółki z o.o. non profit to ciekawa alternatywa wobec formy stowarzyszenia i fundacji. Może prowadzić działalność pożytku publicznego, aplikować o dotacje, być członkiem związków sportowych, uzyskiwać status OPP.

Rozdział V został poświęcony tematom związanym z działalnością pożytku publicznego i statusem OPP. Omówione w nim zagadnienie podzieliliśmy na dwie grupy tematyczne:

  • Działalność pożytku publicznego. Pojęcie to nie jest tylko pojęciem języka potocznego, lecz pojęciem zdefiniowanym w przepisach prawa. Wbrew dość powszechnemu rozumieniu – dla prowadzenia działalności pożytku publicznego nie trzeba posiadać statusu organizacji pożytku publicznego (OPP), choć aby uzyskać status OPP trzeba prowadzić działalność pożytku publicznego (innymi słowy: nie każda organizacja prowadząca działalność pożytku publicznego to OPP, ale każda OPP powinna prowadzić działalność pożytku publicznego). Działalność pożytku publicznego może występować w formie działalności nieodpłatnej oraz odpłatnej. W tym miejscu dokonaliśmy zdefiniowana tej działalności, wskazania jej rodzajów, rozróżnienia pomiędzy odpłatną działalnością pożytku publicznego a działalnością gospodarczą (gdyż na tym tle powstają często wątpliwości);
  • OPP. Trudno nie zauważyć wzrostu popularności statusu OPP. Towarzyszy temu wzrost ilości podatników, którzy corocznie korzystają z możliwości wskazania w rocznym zeznaniu podatkowym (PIT), na którą OPP ma być przeznaczony 1% ich osobistego podatku dochodowego. Trzeba jednak wiedzieć, że dla uzyskania statusu OPP konieczne jest spełnienie kilku kryteriów, a samo posiadanie takiego statusu wiąże się nie tylko z przywilejami, ale i z obowiązkami. W ramach tego tematu odpowiadamy na pytania: kto może uzyskać taki status? Jakie warunki trzeba spełnić, w jaki sposób można udowodnić dwuletnie prowadzenie działalności pożytku publicznego, kiedy uzyskuje się status OPP? Ponadto wskażemy korzyści związane z posiadaniem statusu OPP, a także jakie obowiązki są z tym związane. Odpowiemy również na pytanie dotyczące odpowiedzialność władz organizacji posiadającej status OPP.

Rozdział VI zawiera tematy dotyczące klubów sportowych (które w większości mają formę prawną stowarzyszeń i stanowią sporą grupę wśród stowarzyszeń). Poruszone w nim będą następujące tematy:

  • Rejestracja klubu sportowego nie prowadzącego działalności gospodarczej. Kluby sportowe działające jako stowarzyszenia korzystają z możliwości stworzonej przez przepisy ustawy o sporcie (na wzór poprzednich ustaw dotyczących materii sportu) i maja możliwość rejestracji poza KRS – w ewidencji klubów sportowych prowadzonej przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu). W ramach tej grupy tematycznej znajdują się kwestie takie jak: czy klub sportowy musi posiadać osobowość prawną? Czy klub sportowy zawsze musi się rejestrować w KRS-ie? Jakie są korzyści związane z możliwością wpisu do ewidencji starosty/prezydenta miasta na prawach powiatu?;
  • Klub sportowy jako sp. z o.o. Temat sygnalizowany wcześniej – nietypowa forma prawna, dogodna dla osób zamierzających w ramach jednego podmiotu prowadzić działalność gospodarczą i klub sportowy, nie wyłączająca możliwości korzystania z dotacji;
  • Procedury dotacyjne w oparciu o art. 27 i 28 u.o.s. Poruszone zostaną kwestie związane z tym czy klub sportowy może być dotowany jedynie w tym trybie, jakie są warunki możliwości dotowania klubów sportowych w oparciu o ww. przepisy, jakie warunki musi spełniać klub sportowy ubiegający się o dotację w tym trybie, na co mogą być przeznaczone środki z takich dotacji. Ponadto przeanalizujemy czy dotacje przyznawane w tym trybie mają charakter „roszczeniowy” (czy istnieje roszczenie o otrzymanie dotacji) czy też leżą w obszarze „uznaniowości” organu przyznającego dotację.